Публикации 2025 год-каз

2023–2025 жылдарға арналған ғылыми-техникалық бағдарлама,
2023–2025 жылдарға арналған ғылыми және (немесе) ғылыми-техникалық бағдарламалар бойынша бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру конкурсы аясында

2025 жылғы жарияланымдар

Web of Science және/немесе Scopus дерекқорларында индекстелетін шетелдік рецензияланған ғылыми басылымдардағы жарияланымдардың тізімі

1) Pozharskiy, A., Kostyukova, V., Adilbayeva, K., Taskuzhina, A., & Gritsenko, D. (2025). CRISPR/Cas-based detection systems – emerging tools for plant pathology. Open Agriculture, 10, 20250458. (WOS, Q2), (процентиль Scopus 72) https://doi.org/10.1515/opag-2025-0458
2) Taskuzhina, A., Yanin, K., Khusnitdinova, M., Kapytina, A., Pozharskiy, A., Nurtaza, A., Kakimzhanova, A., Khan, A., & Gritsenko, D. (2025). Assessment of genetic diversity and population structure of Malus sieversii and Malus niedzwetzkyana from Kazakhstan using high-throughput genotyping. Tree Genetics & Genomes, 21, 21. (WOS, Q2), (процентиль Scopus 78). https://doi.org/10.1007/s11295-025-01706-9
3) Mendybayeva, A., Makhambetov, A., Yanin, K., Taskuzhina, A., Khusnitdinova, M., & Gritsenko, D. (2025). Metagenomic Analysis of Wild Apple (Malus sieversii) Trees from Natural Habitats of Kazakhstan. Plants, 14(10), 1511. (WOS, Q1), (процентиль Scopus 91) https://doi.org/10.3390/plants14101511
4) Kerimbek, N., Khusnitdinova, M., Taskuzhina, A., Kapytina, A., Pozharskiy, A., Sagitov, A., & Gritsenko, D. (2025). Mapping the Distribution of Viruses in Wild Apple Populations in the Southeast Region of Kazakhstan. Forests 16, 1119. (WOS, Q1), (процентиль Scopus 85) https://doi.org/10.3390/f160711194)
5) Kostyukova, V.; Pozharskiy, A.; Dulat, B.; Gritsenko, D. Isolation and Molecular Identification of Monilinia fructigena in Almaty Region of Kazakhstan. Horticulturae 2025, 11, 1029. https://doi.org/10.3390/horticulturae11091029 (WOS, Q1), (процентиль Scopus 88)
6) Sapakhova, Z.; Kanat, R.; Daurov, D.; Daurova, A.; Shamekova, M.; Zhambakin, K. The Enhancement of Fungal Disease Resistance in Major Staple Crops Using CRISPR-Cas Technology. Genes 2025, 16, 1263. https://doi.org/10.3390/genes16111263 (WOS, Q2), (процентиль Scopus 61)
7) Kenzhebekova, R., Pozharskiy, A., Adilbayeva, K., & Gritsenko, D. (2025). Molecular Mechanisms of Potato Plant–Virus–Vector Interactions. Plants, 14, 2282. (WOS, Q1), (процен-тиль Scopus 90) https://doi.org/10.3390/plants14152282
8) Moisseyev, R., Kostyukova, V. S., Pozharskiy, A. S., Mendybayeva, A., & Gritsenko, D. (2025). First Report of Grapevine Yellow Speckle Viroids and Hop Stunt Viroid in Vitis vi-nifera in Kazakhstan. Plant Disease, P.1-2. (WOS, Q2), (процентиль Scopus 79) https://doi.org/10.1094/PDIS-04-25-0798-PDN
9) Madirov, A., Iksat, N., & Masalimov, Z. (2025). Tomato Bushy Stunt Virus (TBSV): From a Plant Pathogen to a Multifunctional Biotechnology Platform. Viruses, 17(9), 1268. https://doi.org/10.3390/v17091268, (WOS, Q2), (процентиль Scopus 83)
10) Iksat, N., Madirov, A., Zhanassova, K., Masalimov, Z. (2025). Artificial Intelligence-assisted CRISPR/Cas systems for target-ing plant viruses. Genes (WOS, Q2), (процентиль Scopus 61)
11) Sapakhova Z., Kanat R., Choi K., Daurov D., Daurova A., Zhambakin K., Shamekova M. CRISPR-Cas gene editing technology in potato. International Journal of Molecular Sciences. 2025. 26, 7496. https://doi.org/10.3390/ijms26157496. (Квартиль – Q1, Процентиль – 90).

ҚР ҒЖБМ ҒЖБССҚ ұсынған басылымдар тізбесі

1) Кенжебекова Р.Т., Низамдинова Г.К., Керімбек Н.М., Гриценко Д.А. (2025). ОСНОВНЫЕ ГРИБНЫЕ ПАТОГЕНЫ, ПОРАЖАЮЩИЕ ЯБЛОНЕВЫЕ САДЫ В АЛМАТИНСКОЙ ОБЛАСТИ. Ғылым және білім, №2–4(79), 22–33. https://doi.org/10.52578/2305-9397-2025-2-4-22-33
2) N.M. Kerimbek, R.T. Kenzhebekova, A.I. Kapytina, D.A. Gritsenko (2025). DETECTION OF GRAPEVINE FANLEAF VIRUS BY NEW GRNAS. Experimental Biology, №2(103), 53–61. https://doi.org/10.26577/bb202510325
3) Adilbayeva, K.S., Kenzhebekova, R.T., Mendybayeva, A.S., Kapytina, A.I., & Gritsenko, D.A. (2025). Induced RNA interference and its impact on potato virus amplification in plants. Bulletin of L.N. Gumilyov Eurasian National University. Bioscience Series, 1(150), 22–38. https://doi.org/10.32523/2616-7034-2025-150-1-22-38
4) Beisekova, M., Samat, A., Kurmanbayeva А., Bekturova, A., Iksat, N., Zhangazin, S. ., & Masalimov, Z. (2025). Role of anthocyanins in plant resistance to virus. BULLETIN of the L.N. Gumilyov Eurasian National University. BIOSCIENCE Series, 150(1), 117–133. https://doi.org/10.32523/2616-7034-2025-150-1-117-133. (КОКНВО)
5) Mambetova, M., Beisekova, M., Kurmanbayeva, A., Samat, A., Bekturova, A., Zhangazin, S., Iksat, N., Akbassova , A., & Masalimov, Z. (2025). Effect of molybdenum and tungsten on the activity of Mo-hydroxylases and the antioxidant system in plants. Eurasian Journal of Applied Biotechnology, (2), 80–89. https://doi.org/10.11134/btp.2.2025.9 (КОКНВО)
6) Сапахова З.Б., Канат Р., Чой Х., Ақбаев А.М., Дауров Д. Л., Даурова А. К., Әбілда Ж.Қ., Бегалы А.Б. TBSV және Nicotiana benthamiana негізіндегі репликациялық векторды қолдана отырып жақсартылған рекомбинантты GFP экспрессиясы. Ғылым және білім. 2025. №1-2 (78). 136-147 бб. https://10.52578/2305-9397-2025-1-2-136-147
7) Сапахова З.Б., Чой Х., Канат Р., Ақбаев А.М., Дауров Д.Л., Даурова А.К., Әбілда Ж.Қ. TBSV мутанттарындағы р19 тежейтін ақуыз нуклеаза белсенділігін кодтайтын геннің ішінара және толық инактивациясы. Ғылым және білім. 2025. №1-2 (78). 331-340 бб. https://10.52578/2305-9397-2025-1-2-331-340
8) Канат Р., Ақбаев А.М., Чой Х., Дауров Д. Л., Сапахова З.Б. Агробактериялар мен вирустық векторлардың инфильтрациясының Cas9 дизайнындағы indel пайызына әсері. Ғылым және білім. 2025. №2-4 (79). 191-199 бб. https://10.52578/2305-9397-2025-2-4-191-200
9) Канат Р., Чой Х., Ақбаев А.М., Дауров Д.Л., Сапахова З.Б. Вирустық векторлар арқылы Cas9 экспрессиясының тиімділігін арттыру. Ғылым және білім. 2025. №2-4 (79). 200-208 бб. https://10.52578/2305-9397-2025-2-4-200-209
10) Сапахова З.Б., Стамгалиева З.Б., Канат Р., Дауров Д.Л., Даурова А.К., Жамбакин К.Ж., Шамекова М.Ш. Өсімдік геномын өңдеуге арналған вирустық векторға негізделген CRISPR/Cas. ҚазҰУ хабаршысы. Биологиялық сериясы. №2 (103). 2025. 62-74. https://doi.org/10.26577/bb202510326

Халықаралық конференцияларда жарияланған жарияланымдар

3rd OIC - Youth Forum on Agricultural Biotechnology

Sapakhova Z. CRISPR-Cas genome editing technology in potato; Challenges and Regulations // 3rd OIC - Youth Forum on Agricultural Biotechnology, Dakka, Bangladesh, September 13-14, 2025, (устный доклад).

Патенттер

Пайдалы модельге патент

Гриценко Д.А., Костюкова В.С., Низамдинова Г.К., Капытина А.И. Набор нуклеотидных последовательностей направляющих РНК для обнаружения вируса шарки сливы// Патент на полезную модель № 10284.
Гриценко Д.А., Керімбек Н.М., Хуснитдинова М.А. Набор нуклеотидных последовательностей направляющих РНК для обнаружения четырех вирусов винограда в растительном материале// Патент на полезную модель № 10313.
Гриценко Д.А., Керімбек Н.М., Таскужина А.К., Пожарский А.С. Набор нуклеотидных последовательностей направляющих РНК для обнаружения четырех вирусов яблони// Патент на полезную модель № 10314.
Гриценко Д.А., Адильбаева К.С., Моисеев Р.М., Пожарский А.С. Набор нуклеотидных последова-тельностей направляющих РНК для обнаружения Y- и M вируса картофеля, вируса скручивания листьев картофеля и вироида веретеновидности клубней картофеля // Патент на полезную модель № 10294.
Н.Иқсат, А.Мадиров, Ж. Масалимов «Способ молекулярной идентификации вирусных патогенов растений» патент на полезную модель. Заявка Nº2025/0117.2 от 29.01.2025. (патент на полезную модель)

Монографиялар

Кенжебекова Р.Т., Гриценко Д.А., Сагитов А.О. Эволюция технологии CRISPR/Cas и её роль в защите растений от патогенов. — Алматы : Изд-во «TURAN», 2025. — 288 с. ISBN 978-601-82235-0-1
Иқсат Н. Изучение регуляции и оценки эффективности системы CRISPR/Cas13 в механизмах взаимодействия рнк-вирусов и растений: монография. – Астана: ИП «Булатов А.Ж.», 2025. – 115 с. Приказ №15 от 27.02.2025 г.
Сапахова З.Б., Дауров Д.Л. Создание вирусных векторов на основе TBSV для повышения эффективности CRISPR-Cas9 редактирования генома растений / З.Б.Сапахова, Д.Л.Дауров. Алматы; Жебе-дизайн, 2025. 243 с. ISBN 978-601-12-3011-7

Әдістемелік ұсынымдар

Хуснитдинова М.А., Керімбек Н.М., Адильбаева К.С., Капытина А.И., Дулат Б., Гриценко Д.А. Картографирование распространения вирусных фитопатогенов сельскохозяйственных культур в условиях Казахстана. - Алматы: «Жебе», 2025г.-34c. ISBN 978-601-08-5346-1
Капытина А.И., Костюкова В.С., Адильбаева К.С., Гриценко Д.А. Использование системы CRISPR/Cas13d для подавления вируса картофеля Y (PVY) посредством клонирования направляющих РНК и экспрессии Cas13d в растениях картофеля. – Алматы: «Жебе», 2025г.-32c. ISBN 978-601-08-5386-7